Joodse geboorterituelen

Joodse geboorterituelen

Levenslooprituelen markeren de belangrijke momenten in iemands leven. Binnen elke levensbeschouwing bestaan er dan ook tal van gewoonten en gebruiken die een geboorte, de overgang naar volwassenheid, een huwelijk of een overlijden begeleiden. In deze tekst vind je meer info over hoe binnen het joodse geloof met de komst van nieuw leven wordt omgegaan.

Voortplanting als religieuze verplichting

Van ieder joods koppel wordt verwacht dat ze kinderen zullen krijgen. Het is zelfs een religieuze verplichting. In de Bijbel staat: 'Wees vruchtbaar en word talrijk; bevolk de aarde en breng haar onder je gezag'. Geboortebeperking is met andere woorden in principe verboden. Te meer omdat iedere vrouw misschien de toekomstige Messias kan verwachten. Traditioneel dient ieder koppel minstens twee kinderen te krijgen, waaronder bij voorkeur een jongen en een meisje.

De zwangerschap

Tijdens de zwangerschap wordt er bijzonder veel belang gehecht aan de kracht van omgevingsinvloeden. Het naleven van de Thora, het verrichten van goede daden, het bidden, … zouden een positieve invloed op het ongeboren kind hebben. De toekomstige moeder en het ongeboren kind worden dan ook met de grootste zorg omringd.

In sommige kringen wordt de zwangerschap zo laat mogelijk bekend gemaakt. Er worden bovendien zeer weinig openbare voorbereidingen op voorhand getroffen en dit om het geluk niet te tarten. Enkele joodse vrouwen dragen zelfs een amulet dat hen zou moeten beschermen tegen de demon Lilith die het gemunt zou hebben op zowel zwangere vrouwen als pasgeboren kinderen. Dit is evenwel een restant uit het joods volksgeloof.

Na de bevalling

Wanneer de vrouw voor het eerst na de bevalling de synagoge bezoekt, wordt haar man opgeroepen bij de Thora en luistert ze mee naar het gebed van Kedusha. Dit is een gebed als dank voor de goede bevalling.

Het is een jongen!

Een joods jongetje dient de achtste dag na de geboorte en bij voorkeur ‘s ochtends het verbond van de besnijdenis aan te gaan, tenzij zijn gezondheid dat niet toelaat. De besnijdenis zorgt er onder andere voor dat het jongetje innige verbondenheid met God kan ervaren. God heeft Abraham namelijk gevraagd om zichzelf en zijn mannelijke nakomelingen te laten besnijden. Sindsdien wordt een onbesneden man meestal niet als een jood beschouwd.

Vroeger werd de besnijdenis thuis uitgevoerd, maar tegenwoordig kan de besnijdenis ook in de synagoge of in een ziekenhuis gebeuren. De besnijdenis noemt brit mila en wordt uitgevoerd door een besnijder of mohel. Zowel de mohel als de vader van de jongen dragen hun gebedsmantel of talliet. De brit mila is nog steeds een openbare gebeurtenis. Het is de gewoonte dat iedereen rechtop staat. Verschillende personen hebben tijdens de ceremonie een specifieke functie. Bij voorkeur moet een brit mila plaatshebben in de aanwezigheid van de minjan, een groep van tien joden. De gevatter of peter en de gevatterin of meter dienen eveneens aanwezig te zijn. De gevatter en de gevatterin zijn steeds een echtpaar, een moeder en haar zoon of een vader en zijn dochter. De gevatterin haalt de jongen bij zijn moeder op en overhandigt hem aan de gevatter. De gevatter overhandigt de jongen op zijn beurt aan de enige persoon die mag neerzitten gedurende de ceremonie, namelijk de sandik. Binnen een gezin kan nooit twee maal dezelfde sandik voorkomen. Hij bevindt zich op de zogenaamde stoel van Elias en is de persoon die de jongen op de schoot neemt tijdens de besnijdenis. De moeder blijft soms in het kraambed en is dan afwezig tijdens de besnijdenis van haar zoon. De ceremonie wordt afgesloten met een heilsdronk door de mohel. Op dat moment wordt ook de Hebreeuwse naam van de jongen bekengemaakt. De gevatterin brengt vervolgens de besneden jongen terug naar zijn moeder. Na de plechtigheid is er een receptie waarop familie en vrienden bijeen komen en geschenken overhandigen aan de trotse ouders.

Het is een meisje!

Vrouwen genieten veel aanzien binnen de joodse gemeenschap. Het zijn namelijk de vrouwen die zorgen voor het nageslacht, zij schenken leven en waarborgen het voortbestaan van het joodse volk. Bovendien staan de vrouwen in voor de opvoeding van de kinderen, dus van de toekomstige joodse gemeenschap en ze zetten zich op tal van manieren in voor de gemeenschap. De geboorte van een meisje wordt dan ook als een grote zegen beschouwd. Dit wordt nogmaals benadrukt door het feit dat iemands joods-zijn wordt bepaald door de moeder en niet door de vader.

Het belangrijkste spirituele moment dat volgt op de geboorte van een meisje is de naamgeving van het meisje. Dit gebeurt gewoonlijk tijdens de sabbatdienst wanneer er gelezen wordt uit de Thora. De vader wordt dan opgeroepen bij de Thora en er volgt een zegeningsgebed, waarbij luid de naam van het meisje wordt uitgeroepen. Er wordt enerzijds gebeden voor de gezondheid van de moeder en anderzijds voor de toekomst van het meisje. Na de naamgeving komen familie en vrienden bijeen om te genieten van een lekkere maaltijd.

De eerstgeborene of Bechor

Wanneer een eerstgeborene of Bechor ter wereld komt, vindt er thuis, in de synagoge of in een zaaltje een extra ritueel plaats, namelijk de lossing of de Pidyon Haben. Met de Bechor wordt steeds een jongen bedoeld. Een vrouw die eerst een meisje baart, kan nooit een Bechor hebben. De 31ste dag na de geboorte dient de jongen te worden losgekocht. Elke eerstgeborene behoort God toe omdat God de joden heeft beschermd tegen de tiende plaag waarbij alle eerstgeborenen overleden. Omdat eerstgeborenen God toebehoorden, waren zij verplicht om het priesterschap op te nemen. Omdat de nakomelingen van de grootpriester Aharon de functie van priester of kohen hebben overgenomen, moeten de eerstgeborenen zich sindsdien vrijkopen van deze verplichting. Tijdens de ceremonie wordt de jongen binnengedragen op een zilveren schaal. Traditioneel liggen er op de schaal ook klontjes suiker en stukjes look waarvan iedereen een stukje krijgt. De vader overhandigt zijn zoon aan de kohen. De kohen laat de vader kiezen tussen zijn zoon of het betalen van een bepaalde som geld. Wanneer de vader de kohen betaalt, krijgt hij zijn zoon terug. De jongen wordt gezegend door de kohen en erna wordt er een maaltijd genuttigd. 

De toelichting bij de joodse geboorterituelen werd geschreven met de medewerking van het Forum der Joodse Organisaties vzw.

LITERATUUR

Broeckaert, B., Hove, I. Vanden, Branden, S. van den e.a., Grote rituelen in de wereldgodsdiensten, Davidsfonds Uitgeverij, Leuven, 2005.

Kosofsky, S.M., The Book of Costums: A Complete Handbook for the Jewish Year, Harper, San Francisco, 2004.

Molen, H. van der, Met de joden op weg: van de wieg tot het graf, van feest tot feest, van eeuw tot eeuw, Edu'Actief, Meppel, 1987.