Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar)

Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar)

Rosj Hasjana betekent 'begin van het jaar'. Joden vieren op Rosj Hasjana dus Nieuwjaar. De joodse nieuwjaarsviering begint op de eerste dag van de joodse maand tishrei en duurt twee dagen. Omdat de joodse kalender gebaseerd is op de maancyclus begint Nieuwjaar ieder jaar op een andere datum*. Op joods Nieuwjaar wordt de schepping van de wereld herdacht.

Goede voornemens en reflectie over het voorbije jaar

 Op Rosj Hasjana wensen de joden elkaar het volgende: 'Moge je onmiddellijk ingeschreven worden voor een goed jaar'. De nadruk ligt niet enkel op goede voornemens, maar evenzeer op reflectie over het voorbije jaar. Het begin van het nieuwe jaar wordt beschouwd als de ideale periode om fouten recht te zetten en om berouw te tonen. Joods Nieuwjaar betreft dus een ernstig feest waarop er vele uren gebeden en bezonnen wordt in de synagoge. Met Rosj Hasjana starten dan ook de tien dagen van inkeer. Deze periode van bezinning wordt beëindigd op Jom Kipoer of Grote Verzoendag.

Het bijwonen van de diensten in de synagoge

Zowel op de eerste als op de tweede dag mag er niet worden gewerkt en verzamelen gelovigen zich in de synagoge alwaar ze samen een dienst bijwonen. Ze hebben allen hun mooiste kleren uitgezocht voor de feestelijkheden. Dikwijls dragen de joodse vrouwen witte kleren omdat wit heiligheid en zuiverheid symboliseert. Tijdens zo’n dienst wordt onder meer het verhaal over de loyaliteit van Abraham aan God gelezen. Er wordt ook gebeden en op de sjofar geblazen.

De ramshoorn of sjofar

Volgens de overlevering vroeg God aan Abraham om zijn zoon Isaak te offeren, om te bewijzen dat hij trouw en gelovig was. Toen Abraham het mes hief om zijn zoon te doden, werd hem een ram gezonden dat de plaats van Isaak mocht innemen. Om deze reden wordt er tijdens Rosj Hasjana op een ramshoorn geblazen. Tijdens de dienst op de eerste en op de tweede dag worden er honderd tonen geblazen op dit blaasinstrument. Als de eerste dag op sabbat valt (de tweede dag kan nooit op een sabbat vallen), wordt er evenwel alleen op tweede dag geblazen.

Traditionele gerechten

De eerste avond van Rosj Hasjana** komen Joodse families gezellig bijeen om de traditionele stukjes appel met honing te nuttigen. Daarmee wensen ze elkaar een zoet jaar toe. Ook andere zoetigheden worden gegeten, zoals bijvoorbeeld wortels, dadels, … Terwijl op andere feesten telkens gevlochten brood wordt gegeten, worden tijdens Rosj Hasjana traditioneel ronde feestbroden geserveerd. Deze ronde broden verwijzen op hun beurt naar een cyclisch jaar. Zure etenswaren daarentegen worden niet genuttigd.

Tasjliech

Een bijzondere traditie in de namiddag op de eerste dag van Rosj Hasjana is het werpen van broodkruimels in stromend water waarin vissen zwemmen (als de eerste dag op sabbat valt, dan wordt dit op de tweede dag gedaan). Wanneer deze broodkruimels in het water worden geworpen, worden gebeden opgezegd. Dit wordt tasjliech genoemd. De bedoeling is dat de gelovigen zich van zonden en slechte gedachten op deze manier symbolisch ontdoen vooraleer het nieuwe jaar wordt ingezet.

* Een joods kalenderjaar bestaat doorgaans uit twaalf maanden, maar zeven keer in negentien jaar is er een schrikkeljaar. Zo’n schrikkeljaar bestaat dan uit dertien maanden.
** Iedere feestdag begint aan de vooravond, achttien minuten voor zonsondergang, en eindigt ca. vijfentwintig uur later, de avond erna, van zodra de eerste drie middelgrote sterren zichtbaar zijn. 

LITERATUUR 

Met de hulp van het Forum der Joodse Organisaties vzw kregen we een zicht op een aantal bijzondere joodse nieuwjaarsgebruiken. 

Strassfeld, M., The Jewish Holidays, HarperCollins Publishers Inc., New York, 1985.

Greenberg, I., The Jewish Way: Living the Holidays, Jason Aronson Publishers, s.l., 1998.

Kosofsky, S.M., The Book of Costums: A Complete Handbook for the Jewish Year, Harper, San Francisco, 2004.

Scharfstein, S., Understanding Jewish Holidays and Customs: Historical and Contemporary, KTAV Publishing House, Hoboken, 1999.